السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
10
تفسير الميزان ( فارسي )
در باره موسى و برادرش ( ع ) روزى كه به سوى ايشان گسيل شدند ، گفتند كه : « يُرِيدانِ أَنْ يُخْرِجاكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِما وَيَذْهَبا بِطَرِيقَتِكُمُ الْمُثْلى » « 1 » . اين آيه شريفه نقشه اى را كه فرعون براى بنى اسرائيل در سر مىپروراند تصوير نموده است ، و آن نقشه اين بود كه از بنى اسرائيل حتى يك نفر نفسكش در روى زمين باقى نگذارد ، و اين نقشه را تا آنجا به كار برده بود كه قدرتش به تمامى شؤون هستى آنان احاطه يافته و ترسش همه جوانب وجود آنان را پر كرده بود و آن قدر آن بيچارگان را خوار ساخته بود كه حكم نابودى آنان را مىداد ، البته اين ظاهر امر بود ، و اما در باطن امر اراده الهى به اين تعلق گرفته بود كه آنان را از زير يوغ وى نجات دهد ، و ثقل نعمتى را كه آل فرعون و آن ياغيان گردنكش را گمراه ساخته بود ، از آنان گرفته و به بنى اسرائيل منتقل كند ، آرى اراده الهى چنين بود كه تمامى آن اسباب و نقشه هايى را كه عليه بنى اسرائيل جريان مىيافت ، همه را به نفع آنان گرداند و آنچه به نفع آل فرعون جريان مىيافت به ضرر آنان تمامش كند ، آرى خدا حكم مىكند و كسى هم نيست كه حكمش را به تاخير اندازد . * ( « وَأَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى أَنْ أَرْضِعِيه فَإِذا خِفْتِ عَلَيْه فَأَلْقِيه فِي الْيَمِّ . . . » ) * كلمه « اوحينا » صيغه متكلم مع الغير از فعل ماضى باب « ايحاء » است كه به معناى گفتگوى پنهانى است ، و در قرآن كريم در سخن گفتن خداى تعالى با بعضى از مخلوقاتش استعمال مىشود كه : يا به طور الهام و افكندن مطلبى به دل كسى صورت مىگيرد ، هم چنان كه در آيه : « بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى لَها » « 2 » و آيه « وَأَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ » « 3 » ، و آيه * ( « وَأَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى » ) * به اين معنا آمده ، و يا به طور ديگر ، نظير وحى به انبياء و فرستادگان خدا و وحى در غير خداى تعالى از قبيل شيطان نيز استعمال مىشود ، كه به دوستان خود وحى مىكند و قرآن در آن باره مىفرمايد : « إِنَّ الشَّياطِينَ لَيُوحُونَ إِلى أَوْلِيائِهِمْ » « 4 » . كلمه « القاء » به معناى طرح و افكندن است ، كلمه « يم » به معناى دريا و نهر بزرگ است . و در اين جمله كه فرمود : * ( « وَأَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى » ) * با حذف قسمتى از كلمات ،
--> ( 1 ) اينان مىخواهند شما را با سحر خود از سرزمينتان بيرون نموده ، و راه و رسم زندگيتان را به دست نابودى و فراموشى بسپارند . سوره طه ، آيه 63 . ( 2 ) چون كه پروردگارت به زمين وحى كرده . سوره زلزال ، آيه 5 . ( 3 ) پروردگارت به زنبور عسل وحى كرد . سوره نحل ، آيه 68 . ( 4 ) سوره انعام ، آيه 121 .